Kreta, wyspa śród morskiej rzucona otchłani,    

Żyzna, pełna uroków - a siedzą tam na niej
Roje luda, a liczy dziewięćdziesiąt grodów
Moc tam różnego szczepu i mowy narodów...
Na wyspie jest gród Knossos, wielki i stołeczny,
Gdzie lat dziesiątek włada Minos, Zeusowy druh serdeczny

(Homer, Odyseja)

 

Choć od czasów Homera upłynęło prawie 3 tysiące lat to Kreta nie straciła swojego uroku i nieustannie zachwyca każdego roku miliony turystów. Jeśli także Państwo zamierzają odkryć jej wrodzone piękno to znaczy, że są Państwo we właściwym miejscu.

 

 

 

 

Kreta zachwyca swą różnorodnością - dzikie i sprawiające wrażenie niedostępnych pasma górskie doskonale uzupełniane są przez błękit krystalicznie czystego morza. Rajskie plaże Balos, Falassarna, Elafonissi, Plaża Cedrowa, czy Xerokambos kontra naszpikowane tropikalną roślinnością plaże Preveli, Vai, czy Finix Teopasti (Biała Zatoczka). Tuż obok strzeliste, poprzecinane wspaniałymi wąwozami góry, to gratka dla ceniących sobie piękne widoki piechurów. Nowoczesność i tradycja, czyli rozbudowane zaplecze turystyczne, szczególnie wzdłuż północnego wybrzeża wyspy i wspaniałe, kultywujące kreteńską tradycję wioski jak np. Fodele (miejsce urodzenia El Greco), Milia (odrestaurowana, tradycyjna kreteńska wioska położona w górach), Elos (znane z corocznego święto kasztana), Lappa, Zaros, czy Psihro. A wjechawszy w głąb wyspy i opuściwszy główne drogi, jesteśmy w stanie napotkać wioski, gdzie odniesiemy wrażenie, iż czas zatrzymał się tam wiele lat temu. Co krok napotykamy również na świadectwa niezwykle długiej historii Krety - Knossos, Fajstos, Gortyna, Malia, czy Kato Zakros. Nie sposób też pominąć miejsc symbolizujących bohaterstwo Kreteńczyków - jak np. Klasztor Moni Arkadi, czy muzeum na płaskowyżu Askifou.

Nazwa wyspy, Kreta (gr. Κρήτη), pochodzi od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia. Jest to największa wyspa grecka i piąta co do wielkości wyspa w basenie Morza Śródziemnego. Powierzchnia Krety liczy 8 336 kilometrów kwadratowych. Długość linii brzegowej to 1046 km. Maksymalna długość Krety to 260km (liczone od leżącej na północno-zachodnim krańcu Gramvoussy do Sideros leżącego na krańcu północno-wschodnim). Szerokość Krety to 60km (punkt północny: Stavros, południowy: Lithino), a w najwęższym miejscu ma zaledwie 12 km (od zatoki Mirabello po zatokę przy Ierapetrze). Najwyższym szczytem na Krecie jest leżący w Górach Idi (Psiloritis) szczyt Timios Stavros, a jego wysokość to 2456m n.p.m. Najwyższym szczytem w położonych na zachodzie Górach Białych (Lefka Ori, Madares) jest Pachnes, który wznosi się na wysokość 2453m n.p.m. Natomiast najwyższy szczyt leżących we wschodniej części Krety Gór Dikti (Góry Lassithi) liczy 2148m n.p.m. i do dnia dzisiejszego nie otrzymał jeszcze oficjalnej nazwy.

Kreta powstała z wypiętrzających się podwodnych łańcuchów górskich. 15 milionów lat temu Kreta była częścią Europy kontynentalnej. Zachodnie fragmenty wyspy są przedłużeniem Gór Dynarskich. Kreta jest w ciągłym ruchu, obecnie przesuwa się na południe z prędkością ok. centymetra na ćwierć wieku. Wyspa jest umiejscowiona na tzw. Płycie Egejskiej, która od początku swojego powstania napiera na Płytę Afrykańską. Tarcia powodują częste trzęsienia ziemi. Ruch lądu odbywa się również w pionie, zachodnia część wyspy unosi się, podczas gdy wschodnia zanurza się w głąb. Różnice te są liczone już w metrach i starożytne porty na zachodzie, dziś leżą na skałach (np. port w Falasarnie), a porty na wschodzie na dnie morskim (np. Olaus).

Kreta stanowi region administracyjny i dzieli się na prefektury: Chania, Rethymnon, Heraklion i Lassithi. Transport samolotowy zapewniają dwa duże lotniska, Nikos Kazantzakis w Heraklionie i Daskalogannis w Chanii.

Populacja Krety liczy ok. 650 tys. ludzi. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion) - ok. 140 tys. mieszkańców. Drugim pod względem wielkości, a zarazem najpiękniejszym miastem na Krecie, jest poprzednia stolica wyspy - Chania, licząca ok. 60 tys. mieszkańców. Trzecim pod względem wielkości miastem jest Rethymnon liczący ok. 26 tys. mieszkańców. Następnie Ierapetra (ok. 12 tys. mieszkańców) oraz Agios Nikolaos i Sitia (oba po ok. 9 tys. mieszkańców).



Krajobraz wyspy tworzą skaliste wybrzeża przeplatające się z szerokimi, jasnymi plażami. Klimat ma cechy umiarkowane jak i subtropikalne. Średnia roczna opadów wynosi 640 mm. Lato jest gorące i suche, w zimie jest chłodniej. W rejonach górskich opady są dużo wyższe niż w reszcie wyspy, szczyty często pokrywa śnieg (od listopada do maja). Roślinność jest skąpa, bujniej rozwija się w wilgotniejszych rejonach.

 

 

 



Pierwsze świadectwa osadnictwa na Krecie sięgają 6000-3100 p.n.e. - neolit. Domostwa były budowane w tym okresie z wysuszonej gliny lub kamienia. Gospodarka opierała się na uprawie ziemi i hodowli zwierząt.

W okresie 3100-2100 p.n.e. nazywanym okresem przedpałacowym lub wczesnominojskim pojawiają się ślady wytwarzania narzędzi z brązu i użycia koła garncarskiego. Niektóre budowle z tego okresu posiadają już dwie kondygnacje. W grobach znajdowana jest złota biżuteria. W latach 3000-1500 p.n.e. na wyspie rozwinęła się kultura minojska. W 395 Kreta stała się częścią Cesarstwa Bizantyjskiego.

W latach 824 - 961 znajdowała się pod panowaniem arabskim. W 1204 zdobyli ją Wenecjanie, którzy rządzili wyspą do podboju osmańskiego w 1669 roku. W 1770 doszło do powstania Greków i ogłoszenia niepodległości. W 1771 Turcy odzyskali kontrolę nad wyspą. W latach 1820-1844 wyspa należała do Egiptu. Po kolejnym powstaniu z lat 1895-1897, Kreta stała się w 1898 autonomiczną republiką pod protektoratem Imperium osmańskiego. 6 października 1908 Republika Krety ogłosiła niepodległość, nie uznaną międzynarodowo. 30 maja 1913 została włączona do Grecji. W roku 1941 w czasie II wojny światowej wyspa była sceną zażartej bitwy pomiędzy niemieckimi spadochroniarzami a broniącymi jej oddziałami alianckimi.

 

 

 

 

Kreta w pigułce | Pogoda | Ceny | Wskazówki dla kierowców | Tapety | Gdzie dobrze zjeść?

Greckie przepisy | wakacje w Grecji | samochody do wynajęcia | wycieczka na Santorini
Oliwa z Krety | Zdjęcia | Zwiedzanie Krety |
Mapy | O nas | Strona główna

 

 

Zdjęcia: Małgorzata Dobrowolska, Bartłomiej Pitus

Copyright © Crete Adventure Team

 

 

Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, modyfikacja, wprowadzanie do obrotu, publikacja, dystrybucja w celach komercyjnych całości lub części strony internetowej www.knossos.pl bez uprzedniej zgody właściciela tej strony - są zabronione.
Materiały te można kopiować i przechowywać oraz drukować wyłącznie na własne potrzeby (w celach niekomercyjnych). Nie zezwalamy na jakiekolwiek upowszechnianie tak skopiowanych materiałów, w szczególności na ich zamieszczanie w innych witrynach internetowych. Nie zezwalamy również na pokazywanie zawartości naszej witryny w ramce (ang. "frame"), umieszczonej w innej witrynie internetowej oraz na dystrybucję zamieszczonych lub skopiowanych stąd treści bez zgody właściciela serwisu www.knossos.pl .